Technology newsroom
วิธีสแกนไวรัส Windows 10/11 แบบเต็มระบบ ด้วยโปรแกรมติดเครื่องที่คุณมีอยู่แล้ว
เรียนรู้วิธีสแกนไวรัสและมัลแวร์ในคอมพิวเตอร์ Windows 10/11 แบบเต็มระบบ (Full Scan) ด้วยโปรแกรม Windows Security ที่มีติดเครื่องมาแล้ว ตั้งแต่ขั้นตอนการอัปเดตฐานข้อมูล ไปจนถึงการจัดการกับภัยคุกคามที่ตรวจพบ เพื่อความปลอดภัยของข้อมูลคุณ
รู้สึกว่าคอมพิวเตอร์ทำงานช้าลงผิดปกติ หรือกังวลว่าอาจเผลอคลิกลิงก์และติดตั้งโปรแกรมไม่พึงประสงค์โดยไม่ตั้งใจใช่ไหมครับ บทความนี้จะแนะนำวิธีใช้เครื่องมือที่มีอยู่แล้วใน Windows ทุกเครื่องเพื่อสแกนหาภัยคุกคามแบบละเอียดทุกซอกทุกมุม เพื่อให้คุณใช้งานคอมพิวเตอร์ได้อย่างสบายใจยิ่งขึ้น
### เข้าใจก่อนแก้
ใน Windows 10 และ 11 จะมีโปรแกรมรักษาความปลอดภัยชื่อว่า **Windows Security** (หรือที่หลายคนคุ้นในชื่อเดิมว่า Windows Defender) ติดตั้งมาให้จากโรงงาน ซึ่งมีความสามารถทัดเทียมกับโปรแกรม Antivirus ทั่วไป หนึ่งในฟังก์ชันที่สำคัญที่สุดคือการสแกนหาไฟล์อันตรายหรือมัลแวร์
การสแกนมีหลายระดับ แต่ที่ใช้บ่อยคือ:
* **Quick Scan (สแกนด่วน):** เป็นการสแกนพื้นที่สำคัญๆ ที่มัลแวร์มักจะซ่อนตัวอยู่ เช่น ในหน่วยความจำ (RAM) และโฟลเดอร์เริ่มต้นระบบ ใช้เวลาไม่นาน เหมาะสำหรับการตรวจสอบประจำวัน
* **Full Scan (สแกนแบบเต็มระบบ):** เป็นการสแกนไฟล์และโปรแกรมทั้งหมดในฮาร์ดดิสก์ทุกไดรฟ์ที่เชื่อมต่ออยู่ เปรียบเสมือนการตรวจค้นบ้านทั้งหลังอย่างละเอียด ซึ่งจะใช้เวลานานเป็นชั่วโมง แต่ก็มีโอกาสเจอภัยคุกคามที่ซ่อนตัวลึกๆ ได้ดีกว่า
บทความนี้เราจะเน้นไปที่การทำ Full Scan ซึ่งเหมาะสำหรับสถานการณ์ที่คุณสงสัยว่าเครื่องอาจติดไวรัสไปแล้ว หรือต้องการตรวจสอบใหญ่ประจำปีเพื่อความมั่นใจ
### ก่อนเริ่ม
เพื่อให้การสแกนราบรื่นและปลอดภัย ควรเตรียมตัวเล็กน้อยก่อนเริ่ม:
1. **บันทึกงานและปิดโปรแกรม:** บันทึกไฟล์งานที่เปิดค้างไว้ทั้งหมดและปิดโปรแกรมที่ไม่จำเป็นออกไปก่อน เพื่อป้องกันข้อมูลเสียหายและเพื่อให้การสแกนทำได้เต็มประสิทธิภาพ
2. **เสียบปลั๊กไฟ (สำหรับโน้ตบุ๊ก):** การสแกนแบบเต็มระบบใช้พลังงานและใช้เวลานานมาก ควรเสียบสายชาร์จค้างไว้ตลอดการสแกนเพื่อป้องกันแบตเตอรี่หมดกลางคัน
3. **เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต:** จำเป็นอย่างยิ่งสำหรับการอัปเดตฐานข้อมูลไวรัสในขั้นตอนแรก เพื่อให้โปรแกรมรู้จักภัยคุกคามรูปแบบใหม่ๆ
### วิธีทำอย่างปลอดภัย
ทำตามขั้นตอนต่อไปนี้เพื่อสแกนคอมพิวเตอร์ของคุณอย่างละเอียดและปลอดภัย
**ขั้นตอนที่ 1: อัปเดตฐานข้อมูลไวรัส (Virus Definitions)**
* **WHAT:** สั่งให้ Windows Security ดาวน์โหลดข้อมูลเกี่ยวกับไวรัสและมัลแวร์ตัวล่าสุด
* **WHERE/HOW:**
1. คลิกปุ่ม Start แล้วพิมพ์คำว่า `Windows Security` และกด Enter
2. เลือกเมนู `Virus & threat protection`
3. ใต้หัวข้อ `Virus & threat protection updates` ให้คลิกที่ `Protection updates`
4. คลิกปุ่ม `Check for updates` แล้วรอจนระบบแจ้งว่า `Protection definitions are up to date`
* **WHY:** การมีฐานข้อมูลที่ทันสมัยเปรียบเหมือนการมีรูปพรรณสัณฐานของคนร้ายล่าสุด ทำให้โปรแกรมสามารถตรวจจับภัยคุกคามชนิดใหม่ๆ ที่เพิ่งเกิดขึ้นได้ หากไม่อัปเดต ก็อาจสแกนไม่เจอไวรัสตัวใหม่ๆ
* **EXPECTED RESULT:** ระบบจะดาวน์โหลดไฟล์อัปเดตเล็กน้อยและแสดงข้อความยืนยันว่าฐานข้อมูลเป็นเวอร์ชันล่าสุดแล้ว
**ขั้นตอนที่ 2: เริ่มการสแกนแบบเต็มระบบ (Full Scan)**
* **WHAT:** สั่งให้โปรแกรมเริ่มกระบวนการตรวจสอบไฟล์ทั้งหมดในเครื่อง
* **WHERE/HOW:**
1. ในหน้าต่าง Windows Security กลับไปที่เมนู `Virus & threat protection`
2. คลิกที่ `Scan options` (อาจอยู่ใต้ปุ่ม Quick scan)
3. เลือกตัวเลือก `Full scan`
4. คลิกปุ่ม `Scan now` ที่อยู่ด้านล่าง
* **WHY:** เพื่อเริ่มต้นกระบวนการสแกนอย่างละเอียด ซึ่งจะตรวจสอบทุกไฟล์ ทุกโฟลเดอร์ และทุกโปรแกรมที่ทำงานอยู่บนคอมพิวเตอร์ของคุณ
* **EXPECTED RESULT:** หน้าต่างจะแสดงสถานะการสแกน พร้อมแถบความคืบหน้าและเวลาที่คาดว่าจะใช้ ซึ่งอาจนานตั้งแต่ 1 ถึงหลายชั่วโมง ขึ้นอยู่กับปริมาณข้อมูลในเครื่อง
**ขั้นตอนที่ 3: ปล่อยให้สแกนจนเสร็จสิ้น**
* **WHAT:** ไม่ขัดจังหวะหรือปิดเครื่องระหว่างที่โปรแกรมกำลังทำงาน
* **WHERE/HOW:** ปล่อยให้คอมพิวเตอร์ทำงานไปเรื่อยๆ คุณอาจทำงานเบาๆ ได้ แต่เครื่องอาจจะช้าลงอย่างเห็นได้ชัด ทางที่ดีที่สุดคือสั่งสแกนทิ้งไว้ในช่วงพักกลางวันหรือตอนกลางคืนก่อนเลิกงาน
* **WHY:** การหยุดสแกนกลางคันจะทำให้การตรวจสอบไม่สมบูรณ์ และอาจพลาดไฟล์อันตรายที่ยังไม่ถูกสแกนไปได้
* **EXPECTED RESULT:** แถบความคืบหน้าจะวิ่งไปจนครบ 100% และหน้าจอจะแสดงผลสรุปการสแกน
**ขั้นตอนที่ 4: ตรวจสอบผลลัพธ์และจัดการภัยคุกคาม**
* **WHAT:** ดูรายงานผลการสแกนและตัดสินใจจัดการกับไฟล์ที่น่าสงสัยตามคำแนะนำของโปรแกรม
* **WHERE/HOW:**
* หากไม่พบสิ่งผิดปกติ จะมีข้อความแจ้งว่า `No current threats`
* หากตรวจพบภัยคุกคาม โปรแกรมจะแสดงรายการไฟล์เหล่านั้น พร้อมมีปุ่มให้ดำเนินการ เช่น `Start actions`
* **WHY:** การตรวจเจอเป็นเพียงครึ่งทาง คุณต้องสั่งให้โปรแกรมจัดการกับไฟล์เหล่านั้นด้วย โดยปกติแล้ว Windows Security จะเลือกการกระทำที่เหมาะสมที่สุดให้โดยอัตโนมัติ เช่น กักกัน (Quarantine) เพื่อหยุดการทำงานของไฟล์ หรือ ลบ (Remove) ทิ้งไปเลย
* **EXPECTED RESULT:** หลังจากกด `Start actions` แล้ว สถานะจะกลับมาเป็น `No current threats` แสดงว่าเครื่องของคุณปลอดภัยจากภัยคุกคามที่ตรวจพบแล้ว
### ตรวจสอบผล
1. **ดูประวัติการป้องกัน:** ไปที่ `Windows Security` > `Virus & threat protection` > `Protection history` คุณจะเห็นบันทึกการสแกนครั้งล่าสุดและรายการภัยคุกคามที่ถูกจัดการไป
2. **สังเกตการทำงานของเครื่อง:** หลังจากรีสตาร์ตเครื่องหนึ่งครั้ง ลองสังเกตว่าอาการผิดปกติ เช่น เครื่องช้า ค้าง หรือมีหน้าต่างแปลกๆ เด้งขึ้นมา หายไปหรือไม่
3. **ลอง Quick Scan ซ้ำ:** ในวันถัดไป ลองสั่ง Quick Scan อีกครั้ง ผลลัพธ์ควรจะออกมาว่าไม่พบภัยคุกคามใดๆ
### ถ้ายังไม่หาย
หากทำ Full Scan แล้วอาการยังไม่ดีขึ้น อาจเป็นไปได้ว่ามัลแวร์มีความซับซ้อนสูงและซ่อนตัวจากการสแกนปกติได้ ลองใช้ **Microsoft Defender Offline scan** ซึ่งเป็นอีกตัวเลือกหนึ่งในหน้า `Scan options` การสแกนแบบนี้จะรีสตาร์ตเครื่องและทำงานก่อนที่ Windows จะโหลดเสร็จ ทำให้มัลแวร์ที่ฝังตัวลึกๆ ไม่มีโอกาสทำงานและถูกตรวจจับได้ง่ายขึ้น
อย่างไรก็ตาม หากปัญหายังคงอยู่หลังจากลองทุกวิธีแล้ว อาจไม่ใช่ปัญหาจากไวรัส แต่อาจมาจากไดรเวอร์ ซอฟต์แวร์ หรือฮาร์ดแวร์มีปัญหา หากเป็นคอมพิวเตอร์ของบริษัท ควรแจ้งฝ่าย IT Support ทันทีเพื่อให้ผู้เชี่ยวชาญเข้าตรวจสอบด้วยเครื่องมือขั้นสูงต่อไป
### สรุป
การสแกนไวรัสแบบเต็มระบบ (Full Scan) ด้วย Windows Security เป็นเครื่องมือฟรีที่ทรงพลังและใช้งานง่าย ช่วยสร้างความมั่นใจว่าคอมพิวเตอร์ของคุณสะอาดปลอดภัย การทำเป็นประจำร่วมกับการมีพฤติกรรมการใช้งานออนไลน์ที่ปลอดภัย จะช่วยลดความเสี่ยงจากภัยคุกคามทางไซเบอร์ได้อย่างมาก